การพัฒนาครูเพื่อตอบโจทย์การศึกษาในยุคดิจิทัล: การเสริมสร้างสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21
TEACHER DEVELOPMENT FOR DIGITAL ERA EDUCATION: ENHANCING TEACHER COMPETENCIES FOR THE 21st CENTURY
Abstract
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์การศึกษาไทยในยุคดิจิทัลความท้าทายที่ส่งผลต่อบทบาทและสมรรถนะของครู และนำเสนอแนวทางการพัฒนาครูที่ตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและรูปแบบการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล ผลการศึกษาพบว่า สมรรถนะครูที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 ประกอบด้วยทักษะดิจิทัลพื้นฐานและความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถด้านการออกแบบการเรียนรู้ที่บูรณาการเทคโนโลยี ความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม ตลอดจนทักษะการเป็นผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ โดยครูต้องสามารถสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการเรียนรู้เชิงรุกและการเรียนรู้ด้วยตนเอง ดังนั้น การพัฒนาครูในยุคดิจิทัลจำเป็นต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบ ต่อเนื่อง และสอดคล้องกับบริบทจริงของครู การส่งเสริมสมรรถนะดิจิทัลและนวัตกรรมจะเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพการศึกษาไทยให้ตอบโจทย์สังคมในศตวรรษที่ 21 อย่างยั่งยืน
This academic article aims to analyze the current state of Thai education in the digital era, the challenges that affect teachers’ roles and competencies, and to propose development approaches that respond to technological changes and emerging learning paradigms in the 21st century. As education transitions into the digital age, the study reveals that essential teacher competencies include foundational digital skills and the ability to utilize technology for learning; the capacity to design technology-integrated learning experiences; creativity and innovation; as well as facilitation skills that enable teachers to cultivate learning environments conducive to active learning and self-directed learning. Therefore, teacher development in the digital era must be implemented systematically, continuously, and in alignment with teachers’ real contexts. Strengthening digital competencies and fostering innovation serve as key mechanisms for enhancing the quality of Thai education and ensuring its relevance and sustainability in 21st century society.
References
กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). นโยบายการพัฒนาและส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี การวิจัยและพัฒนา และนวัตกรรม. กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). รายงานผลการดำเนินงานโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา (Partnership School) ปี 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567). การพัฒนาครูในยุคดิจิทัล: แนวทางและกรณีศึกษาในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
จิรวัฒน์ วงษ์สนิท และคณะ. (2567). การศึกษาบทบาทครูในยุคดิจิทัล: จากผู้ถ่ายทอดความรู้สู่ผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้. วารสารการศึกษาทางไกลและเทคโนโลยีการศึกษา. 17(2). 45-60.
ธีระวัฒน์ ปิงคลาศัย และคณะ. (2567). การพัฒนาการเรียนรู้เชิงรุกผ่านเทคโนโลยีดิจิทัล: บทเรียนจากโรงเรียนต้นแบบ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นวลจันทร์ จุฑาภักดีกุล. (2567). การพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูไทย: จากพื้นฐานสู่ความเชี่ยวชาญ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พรทิพย์ ศิริภัทราชัย. (2566). นวัตกรรมการเรียนรู้และการพัฒนาสมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยทางการศึกษา. 25(1). 33-50.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2566). การบูรณาการเทคโนโลยีในกระบวนการสอน: กรอบแนวคิด TPACK. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
รัตนะ บัวสนธ์. (2566). ผลกระทบของการปฏิวัติดิจิทัลต่อระบบการศึกษาไทย. วารสารการศึกษาและเทคโนโลยี. 22(2). 15-30.
วิจารณ์ พานิช. (2566). แนวทางการพัฒนาวิชาชีพครูอย่างต่อเนื่องในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหิดล.
วิริยะ วงศ์เลิศวิวัฒน์ และคณะ. (2567). ความท้าทายของการศึกษาไทยในยุคดิจิทัล: การปรับตัวและแนวทางพัฒนา. วารสารการบริหารการศึกษา. 19(1). 21-40.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). โครงการพัฒนาครูรูปแบบครบวงจร: รายงานผลการดำเนินงานและแนวทางการพัฒนาในอนาคต. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). โครงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ (DLIT). กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). รายงานการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานตามแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ : สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุวิมล มธุรส และคณะ. (2567). สมรรถนะของครูไทยในยุคดิจิทัล: ความพร้อมและแนวทางการพัฒนา. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
Kim, S., & Lee, J. (2024). Teaching in the Digital Age: AI-Enhanced Education in South Korea. Seoul : Korea Education Development Institute.
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record. 108(6). 1017–1054.
Niemi, H., & Kuusi, T. (2024). Digital teacher professional development in Finland: Blended learning and collaborative innovation. Helsinki : Finnish National Agency for Education.
Tan, J., Lim, S., & Wong, K. (2023). Teachers for the digital age: Innovations in teacher development in Singapore. Singapore : Ministry of Education.
