การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความพึงพอใจและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษา ในระบบการศึกษาออนไลน์
A STUDY OF FACTORS AFFECTING STUDENT SATISFACTION AND ACADEMIC ACHIEVEMENT IN ONLINE EDUCATION SYSTEMS
Abstract
การวิจัยนี้มุ่งศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความพึงพอใจและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาในระบบการศึกษาออนไลน์ของสถาบันอุดมศึกษาในจังหวัดลำปาง เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านเทคโนโลยีและการสนับสนุนจากอาจารย์กับความพึงพอใจ เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ตามลักษณะประชากรศาสตร์ และวิเคราะห์แนวทางการเรียนการสอนออนไลน์ที่มีประสิทธิภาพ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถามแบบประมาณค่า 5 ระดับ กลุ่มตัวอย่าง 180 คน จาก 3 สถาบันการศึกษา สุ่มตัวอย่างด้วยวิธี Multi-stage stratified random sampling วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนาและสถิติอนุมาน
ผลการวิจัยพบว่า ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยสนับสนุนและความพึงพอใจในการเรียนออนไลน์ ปัจจัยด้านเทคโนโลยีมีความสัมพันธ์สูงสุด (r = .651, β = .348) การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามลักษณะประชากรศาสตร์ พบว่า นักศึกษาหญิงมีความพึงพอใจในการเรียนออนไลน์สูงกว่านักศึกษาชายอย่างมีนัยสำคัญ (M = 3.82 vs 3.58, p = .033) แต่ไม่พบความแตกต่างด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน จากการวิเคราะห์ตัวแปรส่งผ่าน เพื่อหาแนวทางการเรียนการสอนรูปแบบออนไลน์ที่มีประสิทธิภาพ การรับรู้ประสิทธิผลเป็นตัวแปรส่งผ่านสำคัญที่อธิบายได้ร้อยละ 31.5 ของความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านเทคโนโลยีและความพึงพอใจ จากงานวิจัยได้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสถาบันการศึกษาควรพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีและจัดอบรมทักษะดิจิทัลแก่นักศึกษา เสริมสร้างระบบสนับสนุนทางวิชาการและให้คำปรึกษาออนไลน์ และออกแบบหลักสูตรที่เน้นการมีปฏิสัมพันธ์และการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม เพื่อยกระดับคุณภาพและประสิทธิผลการจัดการศึกษาออนไลน์
This study investigated factors affecting student satisfaction and academic achievement in online education at higher education institutions in Lampang Province. The objectives were to examine relationships between technological factors, service support, and satisfaction; compare achievement across demographic groups; and analyze effective online teaching approaches. A total of 180 students from three institutions participated through multi-stage stratified random sampling. Data were collected using a 5-point Likert scale questionnaire and analyzed with descriptive and inferential statistics.
The results showed that technology readiness and online learning preparedness positively correlated with satisfaction (r = .651, β = .348). Support services and instructional quality significantly influenced academic achievement (M = 3.82 vs 3.58, p = .033). Students with strong digital skills and time management abilities achieved better outcomes. Instructor and peer support enhanced performance by 31.5%. Policy recommendations include the following. Institutions should improve technological infrastructure and provide digital literacy training, strengthen academic support and online counseling systems, and design interactive curricula that promote active learning to enhance online education quality.
References
พัชรี ทองคำ และสมชาย วงศ์ใหญ่. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความพร้อมของนักศึกษาไทยในการเรียนออนไลน์ยุคหลัง COVID-19. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา. 32(2). 45-62.
รัตนา สุขใส. (2565). เทคโนโลยีการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา. 15(3). 78-95.
วิไลวรรณ ศรีสุวรรณ. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างความมั่นใจใช้เทคโนโลยีกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาในระบบออนไลน์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย. 42(2). 156-172.
ศิริพร มาลัยวงศ์. (2564). ความท้าทายในการเรียนออนไลน์ของนักศึกษาไทย: กรณีศึกษามหาวิทยาลัยในกรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. 16(1). 112-128.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). รายงานการสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2563. กรุงเทพฯ : สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สุภาพร จันทร์เพ็ญ. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการเรียนออนไลน์ในสถาบันอุดมศึกษาไทย. วารสารการศึกษาอุดมศึกษา. 19(4). 23-41.
Bolliger, D. U., & Martindale, T. (2004). Key factors for determining student satisfaction in online courses. International Journal of E-Learning. 3(1). 61-67.
Boonmongkon, P., Payakachat, N., Guayjarernpanishk, P., Samoh, T., Promsupa, S., & Sritanyarat, W. (2021). Digital divide in Thai education during COVID-19 pandemic: Challenge or opportunity?. Journal of Health Research. 35(4). 310-315.
Cuadrado-García, M., Ruiz-Molina, M. E., & Montoro-Pons, J. D. (2010). Are there gender differences in e-learning use and assessment? Evidence from an interuniversity online project in Europe. Procedia Social and Behavioral Sciences. 2(2). 367-371.
Kirkwood, A., & Price, L. (2014). Technology-enhanced learning and teaching in higher education: What is 'enhanced' and how do we know?. A critical literature review. Learning, Media and Technology. 39(1). 6-36.
Moore, M. G., & Kearsley, G. (2012). Distance education: A systems view of online learning. 3rd ed. Wadsworth : Cengage Learning.
Panyajamorn, T., Suanmali, S., Kohda, Y., Chongphaisal, P., & Supnithi, T. (2018). Effectiveness of e-learning design in Thai public schools. Malaysian Journal of Learning and Instruction. 15(1). 1-34.
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon. 9(5). 1-6.
Statista. (2021). Online education market size in Thailand from 2017 to 2025. Retrieved 5 September 2025. From https://www.statista.com/statistics/1106875/ thailand-online-education-market-size/
Swan, K., & Shih, L. F. (2005). On the nature and development of social presence in online course discussions. Journal of Asynchronous Learning Networks. 9(3). 115-136.
Tang, Y. M., Chen, P. C., Law, K. M., Wu, C. H., Lau, Y., Guan, J., He, D., & Ho, G. T. (2021). Comparative analysis of student's live online learning readiness during the coronavirus (COVID-19) pandemic in the higher education sector. Computers & Education. 168. 104211.
U.S. Department of Education. (2010). Evaluation of evidence-based practices in online learning: A meta-analysis and review of online learning studies. Office of Planning, Evaluation, and Policy Development. Retrieved 5 September 2025. From https://www2.ed.gov/rschstat/eval/tech/evidence-based- practices/finalreport.pdf
Xu, D., & Jaggars, S. S. (2013). The impact of online learning on students' course outcomes: Evidence from a large community and technical college system. Economics of Education Review. 37. 46-57.
