การพัฒนาแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม
DEVELOPING GUIDELINES OF RISK MANAGEMENT OF BUDGET IN THE SCHOOLS UNDER THE SECONDARY EDUCATION SERVICE AREA OFFICE MAHASARAKHAM
Abstract
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นของการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม 2) พัฒนาแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม โดยกำหนดกระบวนการวิจัยและพัฒนาแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นของการบริหารความเสี่ยง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัน คือ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 44 คน และครูที่ปฏิบัติหน้าที่หัวหน้างานในกลุ่มงานบริหารงบประมาณ ได้แก่ งานแผนงาน งานพัสดุ งานการเงิน และงานบัญชี จำนวน 92 คน รวมทั้งหมด 136 คน โดยใช้เทคนิคการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ ระยะที่ 2 พัฒนาแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้บริหารสถานศึกษา และครูที่ปฏิบัติหน้าที่หัวหน้างานในกลุ่มงานบริหารงบประมาณ ได้แก่ งานแผนงาน งานพัสดุ งานการเงิน และงานบัญชี จำนวน 12 คน ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมิน ค่าความเชื่อมั่นแบบสอบถามสภาพปัจจุบันเท่ากับ 0.922 และสภาพที่พึงประสงค์เท่ากับ 0.953 สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าความต้องการจำเป็น PNImodified และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม โดยรวมอยู่ในระดับมาก และมากที่สุด ตามลำดับ เมื่อพิจารณารายด้านและรายข้อ พบว่า ทุกด้านอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด ตามลำดับ เรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อยของสภาพปัจจุบัน คือ งานการเงิน งานพัสดุ งานบัญชี และงานแผนงาน และเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อยของสภาพที่พึงประสงค์ คือ งานแผนงาน งานพัสดุ งานบัญชี และงานการเงิน ค่าดัชนีความต้องการจำเป็นมีค่าอยู่ระหว่าง 0.176-0.187 ค่าพิสัยเท่ากับ 0.011 เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า งานแผนงาน มีความต้องการจำเป็นที่ต้องพัฒนาโดยเร่งด่วน รองลงมาคือ งานพัสดุ งานบัญชี และงานการเงิน 2. แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม มี 4 องค์ประกอบ 20 แนวทาง ประกอบด้วย 1) งานแผนงาน 2) งานพัสดุ 3) งานการเงิน และ 4) งานบัญชี แต่ละงานประกอบด้วย 5 แนวทางตามกระบวนการบริหารความเสี่ยง ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษาโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารรารายด้าน ทุกด้านมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด และความเป็นไปได้ของแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้าน ทุกด้านมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก
This research aimed to 1) examine the current conditions, desired conditions, and needs for risk management in budget administration within schools under the Mahasarakham Secondary Educational Service Area Office, 2) develop a risk management guideline for budget administration in these schools. The study employed a mixed methods research design and was conducted in two phases. Phase 1 focused on studying the current and desired condition, as well as the needs for risk management. The sample group included 44 school administrators and 92 teachers responsible for budget related duties comprising financial affairs procurement, accounting, and planning totaling 136 participants. Stratified random sampling was used. Phase 2 involved developing risk management guidelines for budget administration. Data were collected from 12 key informants, consisting of school administrators and teachers responsible for the four budget-related domains, using purposive sampling. Research instruments included questionnaires, interviews, and evaluation forms. The reliability coefficients (Cronbach's Alpha) for the questionnaires were 0.922 for the current conditions and 0.953 for the desired conditions. Data were analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, PNImodified, and content analysis.
The research results were as follows: 1) The current and desired conditions of risk management in budget administration were rated at high to highest levels overall. When analyzed by domain, the current condition was highest in financial affairs, followed by procurement, accounting, and planning. In contrast, the desired condition ranked highest in planning, followed by procurement, accounting, and financial affairs. The PNImodified values ranged from 0.176 to 0.187, with a range of 0.011. Planning had the most urgent need for development, followed by procurement, accounting, and financial affairs. 2) The developed risk management guidelines for budget administration consisted of four components and 20 strategies 1) planning, 2) procurement, 3) financial affairs, and 4) accounting, each with five strategies. The evaluation results indicated that the appropriateness of the developed guidelines was at the highest level overall, with all domains rated at the highest level. The feasibility of implementing the guidelines was rated at a high level overall, with each domain similarly rated at a high level.
References
เกศินี จันทรสกุล. (2565). การพัฒนากลยุทธ์การจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อรองรับการบริหารงบประมาณของโรงเรียนมัธยมศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
จิณห์จุฑา สิทธิสุธรรม. (2564). รูปแบบการควบคุมภายในด้านการเงินของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา. 26(2). 112–123.
ธนกร กาญจนกุล. (2566). การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อพัฒนาระบบบัญชีในสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษาไทย. 11(1). 45–59.
บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาส์น.
ประไพพร รัตนพานิช. (2566). การพัฒนาระบบบัญชีโรงเรียนประถมศึกษาตามหลักธรรมาภิบาล. วารสารครุศาสตร์วิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร. 8(1). 45–60.
ปริญญา วงศ์เขื่อนชล. (2565). แนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการที่สอดคล้องกับการบริหารความเสี่ยงในสถานศึกษา. วารสารครุศาสตร์อีสาน. 14(3). 102–113.
พิมพ์ชนก อินทรสุข. (2566). การบริหารความเสี่ยงด้านการเงินและงบประมาณในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. วารสารการบริหารและพัฒนาการศึกษา. 17(1). 113–125.
ไพศาล วรคำ. (2564). การวิจัยทางการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : ศูนย์หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภูมิภัสส์ บุญญฤทธิ์. (2566). การบริหารการเงินของโรงเรียนมัธยมศึกษาตามแนวทางธรรมาภิบาล. วารสารวิจัยและพัฒนาการศึกษา. 20(2). 55–66.
รัชดาภรณ์ สุนทรารักษ์. (2566). การพัฒนาแนวทางการบริหารงบประมาณอย่างมีส่วนร่วมในสถานศึกษาขนาดเล็ก. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. 9(2). 33–48.
รัตน์ สินธุรัตน์, สมหญิง เศรษฐกุล, และณัฐชา นาคเกษม. (2565). แนวทางการบริหารความเสี่ยงในสถานศึกษา. วารสารวิชาการการจัดการศึกษา. 18(2). 45–58.
ราชกิจจานุเบกษา. (2553). พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2553. กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี.
ราชกิจจานุเบกษา. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี.
ราชกิจจานุเบกษา. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570). กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
วิภาดา ศิริวงศ์. (2566). แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 4. วารสารครุศาสตร์อีสาน. 25(2). 45–58.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม. (2567). รายงานการบริหารงานการศึกษามัธยมศึกษา: กระบวนการบริหารและการพัฒนา. มหาสารคาม : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2563). คู่มือปฏิบัติงานการพัสดุในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ : สำนักพัฒนาระบบบริหารงานการศึกษา.
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา. (2565). รายงานผลการประเมินคุณภาพภายนอกระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน รอบ 4 ปีงบประมาณ 2564–2565. กรุงเทพฯ : สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน).
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580). กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
อัญชลี ศรีทอง. (2565). การบริหารงานบัญชีในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO). (2004). Enterprise Risk Management - Integrated Framework: Executive Summary. Retrieved 30 May 2024. From https://www.coso.org
Wilson, R., & Tingle, J. (1990). Risk Management: A Practical Guide to Managing Risk. London : Chapman & Hall.
Witkin, B. R., & Altschuld, J. W. (1995). Planning and conducting needs assessments: A practical guide. Thousand Osk, CA: Sage Publication.
