ฟ้อนเกี้ยว : นาฏยลักษณ์และกลวิธีในการแสดงหมอลำกลอน - ภูมิพันธุ์, ฐปนี (วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 2023)
การวิจัยเรื่องฟ้อนเกี้ยว : นาฏยลักษณ์และกลวิธีในการแสดงหมอลำกลอน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาและองค์ประกอบในการแสดงหมอลำกลอน 2) เพื่อศึกษานาฏยลักษณ์การฟ้อนเกี้ยวในการแสดงหมอลำกลอน 3) เพื่อศึกษากลวิธีการฟ้อนเกี้ยวในการแสดงหมอลำกลอน วิธีการศึกษาจากเอกสารและเก็บข้อมูลภาคสนามโดยการสังเกตและสัมภาษณ์ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสังเกต และแบบสัมภาษณ์ จากกลุ่มผู้รู้ จำนวน 11 คน กลุ่มผู้ปฏิบัติ จำนวน 6 คน และกลุ่มบุคคลทั่วไป 30 คน แล้วนำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์             ผลการวิจัยพบว่า หมอลำกลอนมีต้นกำเนิดมาจากหมอลำพื้นซึ่งเป็นหมอลำที่เก่าแก่ การเทศน์โจทย์ของพระสงฆ์ และการเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาวชาวอีสานโดยมีองค์ประกอบในการแสดงอยู่ 8 องค์ประกอบ ได้แก่ ผู้แสดง ทำนองลำ กลอนลำ เครื่องดนตรี การแต่งกาย เวที โอกาสในการแสดง ขั้นตอนการแสดง นาฏยลักษณ์ การฟ้อนเกี้ยวของหมอลำกลอนวาดอุบลราชธานีมีลักษณะที่ช้าเรียบร้อยและนุ่มนวล เน้นสุนทรียภาพ เรียกได้ว่าเป็นทางหวาน มีท่าฟ้อน 8 ท่า การฟ้อนเกี้ยวของหมอลำกลอนวาดขอนแก่นมีจังหวะลวดลายออกลิงออกค่าง มีความสนุกเร้าใจเรียกได้ว่าเป็นทางดุมีท่าฟ้อน 15 ท่า การฟ้อนเกี้ยวของหมอลำกลอนวาดพุทไธสงมีลีลาท่าทางการฟ้อนมีความรวดเร็ว โลดโผน และเน้นพลังเรียกได้ว่าเป็นทางห้าวมีท่าฟ้อน 16 ท่า เป็นการฟ้อนที่สร้างความรื่นเริงบันเทิงใจ ความสุขความพอใจให้แก่ผู้ชม กลวิธีการฟ้อนเกี้ยวในการแสดงหมอลำกลอนเป็นสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงทักษะ ความรู้ ความสามารถ และไหวพริบปฏิภาณของผู้ฟ้อน 2 คน ความงดงามของการฟ้อนเกี้ยวไม่ได้อยู่ที่ความพร้อมเพรียงแต่อยู่ที่ความสัมพันธ์ของท่วงทีลีลา จังหวะ ทิศทางการเคลื่อนที่ การเคลื่อนไหวร่างกาย รวมถึงการถ่ายทอดอารมณ์ของคู่ฟ้อนที่แสดงออกมาได้อย่างสมจริง สามารถดึงดูดให้ผู้ชมเข้าถึงอรรถรสในการแสดงได้ กลวิธีการฟ้อนเกี้ยวมีทั้งหมด 5 ลักษณะ ได้แก่ กลวิธีการฟ้อนเกี้ยวเพื่อดูชั้นเชิงของคู่ฟ้อน กลวิธีการฟ้อนเกี้ยวเพื่อเข้าประกบคู่ กลวิธีการฟ้อนเกี้ยวเพื่อแสดงท่ารุก-รับ กลวิธีการฟ้อนเกี้ยวเพื่ออวดฝีมือ และกลวิธีการฟ้อนเกี้ยวเพื่อประชันขันแข่ง ที่เกิดจากภูมิปัญญาอันเป็นแบบอย่างการฟ้อนเกี้ยวของนาฏศิลป์พื้นเมืองอีสาน