การพัฒนาทักษะการบริหารโรงเรียนเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 - แสงสว่าง, อภิชาติ; ., พระเมธีวัชราภรณ์ (วารสารรัฐศาสตร์สาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย(Online); Vol 4 No 1 (2025): มกราคม – มิถุนายน 2568, 2025)
แนวทางการพัฒนาทักษะการบริหารโรงเรียนที่จำเป็นสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในทุกมิติ ทั้งด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ และการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างประชากร ผู้บริหารสถานศึกษาต้องเผชิญกับความท้าทายหลายประการ ทั้งการเปลี่ยนแปลงนโยบายการศึกษา ข้อจำกัดด้านงบประมาณและทรัพยากร ความคาดหวังที่สูงขึ้นจากผู้ปกครองและสังคม และความต้องการในการพัฒนาทักษะที่จำเป็นสำหรับผู้เรียน จากการวิเคราะห์สภาพปัญหาและความท้าทายของการจัดการศึกษาในปัจจุบัน พบว่าผู้บริหารสถานศึกษาจำเป็นต้องมีทักษะหลักที่สำคัญ ได้แก่ 1) ทักษะการคิดเชิงกลยุทธ์และการสร้างวิสัยทัศน์ 2) ทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัลและการจัดการข้อมูล 3) ทักษะการสร้างเครือข่ายและความร่วมมือ 4) ทักษะการบริหารการเปลี่ยนแปลง 5) ทักษะการบริหารทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และ 6) ทักษะการพัฒนาหลักสูตรและการเรียนการสอนที่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง บทความนี้นำเสนอแนวทางการพัฒนาทักษะเหล่านี้ผ่านกลยุทธ์ที่สำคัญ ได้แก่ การพัฒนาหลักสูตรการเตรียมผู้บริหารสถานศึกษาให้สอดคล้องกับความต้องการในศตวรรษที่ 21 การสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา การพัฒนาผู้บริหารแบบมีระบบพี่เลี้ยงและการโค้ช การใช้เทคโนโลยีและแพลตฟอร์มดิจิทัลในการพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษา และการส่งเสริมการวิจัยและการสร้างนวัตกรรมในการบริหารโรงเรียน ทั้งนี้ การพัฒนาทักษะการบริหารโรงเรียนในศตวรรษที่ 21 ไม่เพียงแต่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาความรู้และทักษะเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์และวัฒนธรรมการบริหารจัดการ จากการเป็นผู้ควบคุมและสั่งการ สู่การเป็นผู้อำนวยความสะดวก ผู้สร้างแรงบันดาลใจ และผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่สามารถพัฒนาคุณภาพการศึกษาและเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนมีทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21