ศึกษาเชิงเปรียบเทียบการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาท กับการบรรลุธรรมแบบฉับพลันในคำสอนของพระโพธิธรรม

A Comparative Study of Enlightment in the Theravāda Buddhism and the Sudden Enlightenment Taught by Venerable Bodhidhamma

  • นางสาวพรทิพย์ พรมชาติ

Abstract

บทคัดย่อ
            วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ เพื่อศึกษาการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนา เถรวาท เพื่อศึกษาการบรรลุธรรมแบบฉับพลันใน คำสอนของพระโพธิธรรม และเพื่อศึกษาเปรียบ เทียบการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาท กับการบรรลุธรรมแบบฉับพลันในคำสอนของพระ โพธิธรรมโดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระพุทธ ศาสนาเถรวาท คือ พระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา และคัมภีร์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น คัมภีร์วิสุทธิมรรค เป็นต้น โดยการรวบรวมข้อมูล นำมาประมวล วิเคราะห์โดยเรียบเรียงบรรยายเชิงพรรณนา และ สรุปตรวจสอบความถูกต้องโดยผู้เชี่ยวชาญ จาก การศึกษาพบว่า
           การบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาท หมายถึง การพัฒนาปัญญารู้แจ้งอริยสัจ 4 ตาม ระดับความแก่กล้าแห่งญาณ รู้แจ้งโลกุตตรธรรม 9 อันได้แก่มรรค 4 ผล 4 นิพพาน 1 ผู้บรรลุธรรม แล้วเรียกว่าอริยบุคคล แบ่งเป็น 4 ประเภทตาม สังโยชน์ที่ละได้คือ พระโสดาบัน ผู้ที่ละสักกาย ทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสพระสกทาคามีผู้ที่ ทำราคะ โทสะ โมหะให้เบาบาง พระอนาคามี ผู้ที่ ละกามราคะ ปฏิฆะเพิ่มเข้าไปด้วยพระอรหันต์ ผู้ที่ละ รูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา เพิ่มเข้าไปด้วย
            การบรรลุธรรมของพระโพธิธรรม ซึ่งเป็น พระภิกษุชาวอินเดีย ได้บวชและศึกษาปฏิบัติจน ได้บรรลุธรรม นับเป็นพระสังฆปรินายกองค์ที่ 28 ของนิกายเซ็น พบว่า การบรรลุธรรม หมายถึง สภาวะการรู้แจ้งแห่งสภาวะความจริงสูงสุดเป็น ประสบการณ์การรับรู้ความจริงว่า สรรพสิ่งใน จักรวาลล้วนเป็นหนึ่ง เป็นการทำลายความยึดมั่น ถือมั่นที่ทำให้เกิดการแบ่งแยกสรรพสิ่งล้วนเป็น หนึ่งเดียว หรือเป็นเพียงความว่าง มีวิธีการบรรลุ ธรรม 3 วิธี คือ ซาเซ็น คือการนั่งสมาธิ ซันเซ็น การขบคิดปริศนาธรรม และมนโด การถามตอบ อย่างฉับพลัน
          ในการศึกษาเปรียบเทียบการบรรลุธรรมของ พระพุทธศาสนาเถรวาทกับการบรรลุธรรมของพระ โพธิธรรม พบวา่ ในสายเถรวาทเปน็ การูแ้ จง้ อริยสัจ 4 คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค โดยมีข้อปฏิบัติ คือ การบรรลุโดยอาศัยสมถะหรือองค์ฌานเรียก ว่า สมถยานิกะ และการบรรลุโดยอาศัยวิปัสสนา ล้วนๆ เรียกว่า วิปัสสนายานิกะ และผู้บรรลุพระ อริยบุคคลก็บรรลุไปตามลำดับคือ พระโสดาบัน พระสกิทาคามี พระอนาคามี และพระอรหันต์ ด้านการบรรลุธรรม ของพระโพธิธรรมจะเป็นไป ในลักษณะบรรลุแบบฉับพลัน ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ ของการบรรลุธรรมแบบเซ็น แม้จะเห็นเป็นความ แตกต่างกัน แต่ยังมีข้อที่เหมือนกัน คือ ผลมาจาก การสั่งสมภูมิปัญญาจนกระทั่งมากพอที่จะกำจัด อวิชชาได้ จนบรรลุธรรมในที่สุด ในส่วนภาวะทาง ปัญญาและภาวะทางจิตของผู้บรรลุธรรมของทั้ง สองนิกาย ซึ่งผู้วิจัยเห็นว่า ไม่ต่างกัน เพราะจิต ของผูห้ มดกิเลสยอ่ มเปน็ จิตที่บริสุทธิ์ ถึงพรอ้ มดว้ ย ปัญญา และความเมตตา กรุณา เพื่อทำประโยชน์ แก่สังคมโดยส่วนรวม


 Abstract
              This thesis has three objectives: to study the Enlightenment taught in the Theravāda Buddhism, to study the Sudden Enlightenmenttaught by venerable PraBodhidhamma and to compare the Theravāda Buddhism’s Enlightenment Process and the Sudden Enlightenment in the teaching of venerable PraBodhidhamma. Clarified and analyzed data are taken from the Theravāda Buddhist scriptures namely, the Tipitaka, Buddhist commentaries, Tīga, and other related scriptures such as the Visuddhimagga then composed, explained in details, corrected and verified by Buddhist scholars.
            The study found that the Theravāda’s Enlightenment refers to the ability to develop one’s Wisdom and one’s strength to progress to upper knowledge (ñāṇa) levels.Both developmental and strength aims for the realization of the Four Noble Truths, which will lead practitioners to the attainment of Logutaradhamma: the supramundane states, which consists of the Four Paths, Four Fruits and Nibbāna. Those who attained this level are called Ariyapuggala: a noble one. These nobles are divided into 4 types according to the number of Saṁyojana they rid. There are: the Sotāpanna: one who can rid Sakkāyadiṭṭhi: personality-view, Vicikicchā: doubt, Sīlabbataparāmāsa: adherence to rules and rituals. The Sakadāgāmī is one who can lessen Rāga: sensual lust, Dosa:irritation and Moha: ignorance. The Anāgāmī is one who can add more rids on Kāmarāga: sensual lust and Patigha: repulsion. The Arahant is one who can rid Rūpārāga:greed for fine-material existence, Arūpārāga: greed for immaterial existence, Māna:conceit, Uddhacca: restlessness and Avijjā: ignorance.
               Venerable PraBodhidhamma was an Indian national monk who ordained, studied and practiced until he reached an attainment. He also was the 28th Saṅgha-Parināyaka (Supreme Patriarch) of the Zen sect. The study found that the Enlightenment, according to his teachings, refers to the state of realizing the Supreme Truth, to learn that all things in the universe are united as one. This realization terminated the clinging to the belief that things are separated. There are 3 methods in attaining venerable PraBodhidhamma ’s teachings: (1) Zazen: the sitting meditation, (2) Zanzen: the analysis of doctrinal paradox and (3) Mondo: the prompt respond in a question and answer session.
             From the comparative study of both Enlightenment methods of the Theravāda Buddhism and of venerable PraBodhidhamma, the study found that to attain the higher dhamma in the Theravāda Buddhism is to clearly recognize the Four Noble Truths, which consist of Dukkha: suffering, Samudaya: the cause of suffering, Nirodha: the cessation of suffering and Magga: the path out of suffering. In attaining the Enlightenment in theTheravāda Buddhism practitioners can either practice Samathabhāvanā and would be called Samathayānika: the quiet-vehicled or Vipassanabhāvana and would be called Vipassanāyānika: the pure insight. Those who have attained higher dhamma via either of the methods would have gone through the levels of Sotāpanna, Sakadāgāmī, Anāgāmī and Arahanta. Whilst, the method by venerable PraBodhidhamma would be in a sudden way, which is an identity of the Zen Buddhism. Although both ways are different in practice but the results yield the same. That is, practitioners of both ways can be liberated from defilements, craving and ignorance, which lead them to Nibbāana.

Author Biography

นางสาวพรทิพย์ พรมชาติ

พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา
บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

Published
2018-02-20
How to Cite
พรมชาติ, นางสาวพรทิพย์. ศึกษาเชิงเปรียบเทียบการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาท กับการบรรลุธรรมแบบฉับพลันในคำสอนของพระโพธิธรรม. วารสาร บัณฑิตศาส์น, [S.l.], v. 13, n. 2, p. 56-64, feb. 2018. Available at: <http://ojs.mbu.ac.th/index.php/ju/article/view/36>. Date accessed: 20 july 2019.