รูปแบบการจัดการโบราณสถานตามหลักธรรมาภิบาล ของชุมชนท้องถิ่นในเขตภาคกลางตอนล่าง

Historic Site Management According to Good Governance of Local Communities in Lower Central Region

  • ดร.พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน (ด้วงวงศ์)

Abstract

             งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพ และปัญหาการจัดการโบราณสถานตามหลักธรรมาภิบาล ของชุมชนท้องถิ่นในเขตภาคกลางตอนล่าง 2) เพื่อสร้าง รูปแบบการจัดการโบราณสถานตามหลักธรรมาภิบาล ของชุมชนท้องถิ่นในเขตภาคกลางตอนล่าง เป็นการ วิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แนวการสัมภาษณ์เชิงลึก และการ สนทนากลุ่ม
            ผลการวิจัยพบว่า สภาพและปัญหาของ โบราณสถานในเขตภาคกลางตอนล่างสรุปได้ 2 ประการ คือ (1) โบราณสถานที่มีชื่อเสียงหรือได้รับการยกขึ้น เป็นอุทยานประวัติศาสตร์ เป็นที่รู้จักของประชาชน และนักท่องเที่ยว มักจะได้รับการดูแลจากกรมศิลปากร มีงบประมาณสนับสนุน มีหน่วยงานคอยกำกับดูแล บริหารจัดการ ปรับปรุงซ่อมแซมตามระเบียบ กฎหมาย เป็นอย่างดี (2) โบราณสถานที่ไม่ค่อยมีคนรู้จัก มักจะถูก ปล่อยให้รกร้าง มีสภาพทรุดโทรม มักจะไม่ค่อยได้รับ การดูแลจากหน่วยงานของภาครัฐมากนัก
            หลักธรรมาภิบาลประกอบด้วยหลักนิติธรรม หลักคุณธรรม หลักความโปร่งใส หลักความมีส่วนร่วม หลักความรับผิดชอบ หลักความคุ้มค่า การนำหลัก ธรรมาภิบาลมาใช้ในการจัดการโบราณสถานของชุมชน ท้องถิ่นในเขตภาคกลางตอนล่าง ตามโครงสร้างของ ชุมชนท้องถิ่นประกอบด้วยสภาพแวดล้อม เทคโนโลยี โครงสร้าง การตัดสินใจสั่งการ และกระบวนการจัดการ โดยมีแหล่งโบราณของชุมชนเป็นศูนย์กลาง สรุปได้ ดังนี้ ในด้านสภาพแวดล้อมของชุมชนมีลักษณะที่ แตกต่างกันโบราณสถานก็มีความสำคัญต่างกัน การจัดการ จึงแตกต่างกัน เทคโนโลยีใช้แบบเดียวกันในโครงสร้าง ที่แตกต่างกัน จึงต้องอาศัยผู้ที่มีความรู้ความชำนาญ เฉพาะด้านทั้งโครงสร้างของโบราณสถานและการใช้เทคโนโลยีซึ่งชุมชนไม่สามารถจะกระทำได้ ส่วน กระบวนการตัดสินใจสั่งการและกระบวนการจัดการ ชุมชนท้องถิ่นบางแห่งมีการจัดตั้งกลุ่ม สมาคม ชมรม ขึ้นมาเพื่อจัดการกับแหล่งโบราณสถาน ชุมชนท้องถิ่น สามารถทำได้คือให้ข้อเสนอแนะ ปลุกจิตสำนึกให้มี ความรักและหวงแหนแหล่งโบราณสถาน สร้างเป็น แหล่งเรียนรู้ของชุมชน หาแนวทางในการอนุรักษ์ มีส่วนร่วมในการจัดการภูมิปัญญาท้องถิ่นให้มีการ สืบทอดมาจากบรรพบุรุษสู่อนุชนเป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน
          องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากการวิจัยรูปแบบ การจัดการโบราณสถานของชุมชนท้องถิ่น ในเขต ภาคกลางตอนล่าง เป็นการสังเคราะห์จากศึกษา การจัดการโบราณตามหลักธรรมาภิบาลของชุมชน ท้องถิ่นในเขตภาคกลางตอนล่าง จากการสัมภาษณ์ เชิงลึกและการสนทนากลุ่มจึงได้รูปแบบที่เหมาะสม ในการจัดการโบราณ สถานของชุมชนท้องถิ่นคือ ”ARCPHD : MODEL„
          A = ย่อมาจากคำว่า Awareness Creating แปลว่า การสร้างจิตสำนึก ให้มีความรัก ความหวงแหน โบราณสถาน โดยใช้หลักคุณธรรมและหลักความ รับผิดชอบ
          R = ย่อมาจากคำว่า Community Learning Resources แปลว่า แหล่งเรียนรู้ของชุมชน/แหล่ง ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม โดยใช้หลักความคุ้มค่าและ หลักความรับผิดชอบ
          C = ย่อมาจากคำว่า Conservation แปลว่า การอนุรักษ์โบราณสถาน โดยใช้หลักนิติธรรม
          P = ย่อมาจากคำว่า Participation แปลว่า การมีส่วนร่วม ความร่วมมือ การช่วยกัน, ความร่วมแรง ร่วมใจ โดยใช้หลักการมีส่วนร่วมและหลักความโปร่งใส
          H = ย่อมาจากจากคำว่า Cultural Heritage แปลว่า มรดกทางวัฒนธรรม โดยใช้หลักความคุ้มค่า
          D = ย่อมาจากจากคำว่า Sustainable Development แปลว่า การพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยใช้ หลักธรรมาภิบาลได้ทุกข้อ คือ หลักนิติธรรม หลัก คุณธรรม หลักความโปร่งใส หลักการมีส่วนร่วม หลักความรับผิดชอบ และหลักความคุ้มค่า


 Abstract
            This research aims to study the condition and problems (1) ancient monuments management according to good governance of the local community in the lower middle region (2) to create a model for managing the ancient monuments in the local community in lower central region
            Research results found that the condition and problems of ancient archaeological sites in the lower central region summarized as follows: (1) The famous ancient monuments sites or raised as a historic park, people and tourists well known. Often, it is supervised by the Fine Arts Department. These sites have budget support, regulators, improved repair by legal regulations as well. (2) Ancient monuments sites are rarely known is left to be desolate, disrepair. It is very rarely taken care of by government agencies.
            The good governance principles consist of the principle of law, principle of morality, principle of transparency, principle of participation, principle of accountability, and principles of utility. Good governance principles apply to the preservation of historic sites of local communities in the lower central region. The structure of the local community such as environment, technology, structure decision making and management processes. The ancient monuments center of the community summarized as follows: The environment of the community has different. Historic sites are important management is different. The same technology used in different structures. Therefore, it is necessary to rely on those who have knowledge and skills in the structure of ancient sites and the use of technology which the community unfeasible. The process decision process and process management. Some local communities have set up association clubs to deal with archaeological sites. The local community can provide feedback, raise awareness in love and cherish ancient monuments sites, create learning resource of community, find a way to conserve, participate in the management of local wisdom, inheritance from the ancestors to the youth and sustainable development.
             The knowledge gained from research ”The Model of Ancient Monuments Management According to Good Governance of the Local Community in the Lower Middle Region.„ The synthesized from the study of antiquity management in local communities, depth interviews and focus group, appropriate model for managing the ancient monuments of the local community in the lower middle region as follows: ”ARCPHD : MODEL„
             A = derived from Awareness Creating means awareness creating love and cherish the ancient with principle of law and accountability
             R = derived from Community Learning Resources means the community learning resources cultural attractions using the principles of utility and accountability.
             C = Conservation means preservation of ancient monuments by the principle of law.
             P = Participation means participation and cooperation, mutual help using the principles of participation and transparency.
             H = Cultural Heritage means cultural heritage by the principles of utility
             D = Sustainable Development means development sustainability by using all good governance as follows: the principle of law, principle of morality, principle of transparency, principle of participation, principle of accountability, and principles of utility.

Author Biography

ดร.พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน (ด้วงวงศ์)

* อาจารย์ประจำสาขาวิชาพุทธศาสนาและปรัชญา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ศาลายา จังหวัดนครปฐม

Published
2018-08-27
How to Cite
(ด้วงวงศ์), ดร.พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน. รูปแบบการจัดการโบราณสถานตามหลักธรรมาภิบาล ของชุมชนท้องถิ่นในเขตภาคกลางตอนล่าง. วารสาร บัณฑิตศาส์น, [S.l.], v. 16, n. 1, p. 1-13, aug. 2018. Available at: <http://ojs.mbu.ac.th/index.php/ju/article/view/233>. Date accessed: 18 feb. 2019.